Professor Helen Fulton | Who Were the Marcher Lords? An Innovative Project to Understand their Cultural Significance

In 1536, with the Act of Union, Wales was formally annexed to England by Henry VIII, sweeping away the Marcher lordships and creating a fixed English-Welsh border.

Professor Helen Fulton at the University of Bristol is currently pioneering a highly innovative research project to establish a cultural history of the medieval March. Rather than producing a political or administrative account, this research will use varied methods to weave together history, literature, geography and linguistics.

The project will create a rich record of the region and test the hypothesis that there existed a unique ‘Marcher’ culture that has gone unrecognised in scholarship. Professor Fulton and her colleagues focus on the period between 1282 and 1536, when Marcher lords held major political and social power in both Wales and England.

The residents and subjects of the lordships were largely Welsh, and this created a deeply divided nation. While many Welsh people were loyal to their lords, they also suffered discrimination at the hands of their colonial masters. Anti-English sentiment can be found throughout Welsh writing in the 14^th and 15^th centuries, exemplified by the revolt of Owain Glyndŵr in 1400.

Existing scholarship on Marcher manuscripts has traditionally been segregated based on the current geography of Wales and England, regardless of language or context. This means that the deep connections between Marcher poetry, prose, history, science and prophecy created on either side of the contemporary Welsh-English border has not been properly explored.

Professor Fulton and her colleagues aim to change that, using a range of innovative research methods to bring these cultural artefacts together.

Using archival research, the team aims to find and analyse documents and manuscripts from the region. They will create a searchable database of literary texts, manuscripts, charters, and official government records, enabling scholars to identify interactions and trace connections between specific people, property and communities. 

The database will include a prosopography of the people of the March, listing the key players among the English nobility and Welsh gentry and describing the common characteristics of this diverse group by means of a collective study of their lives. The team will also draw on digital humanities and cultural geography to create new and accurate maps of the Marcher lordships.

Once completed, Professor Fulton’s project will produce an unprecedented resource on complex Marcher society, and provide cutting-edge tools to explore wider questions about medieval border regions.

Ym 1536 daeth y Ddeddf Uno a chafodd Cymru ei chyfeddiannu â Lloegr gan Harri VIII a chafodd arglwyddiaethau’r Mers eu hysgubo ymaith a chrëwyd ffin benodol rhwng Cymru a Lloegr.

Mae’r Athro Helen Fulton ym Mhrifysgol Bryste ar hyn o bryd yn torri tir newydd gyda phrosiect ymchwil arloesol i sefydlu hanes diwylliannol y Mers canoloesol. Yn hytrach na chynhyrchu hanes gwleidyddol neu weinyddol, bydd yr ymchwil hon yn defnyddio dulliau amrywiol i wau ynghyd hanes, llenyddiaeth, daearyddiaeth ac ieithyddiaeth. Bydd y prosiect yn creu cofnod cyfoethog o’r rhanbarth ac yn profi’r rhagdybiaeth bod diwylliant unigryw’r Mers yn bodoli sydd heb ei gydnabod hyd yma gan ysgolheictod.

Mae’r Athro Fulton a’i chydweithwyr yn canolbwyntio ar y cyfnod rhwng 1282 a 1536 pan oedd gan arglwyddi’r Mers rym gwleidyddol a chymdeithasol mawr yng Nghymru ac yn Lloegr.

Ar y cyfan, Cymry oedd trigolion a deiliaid yr arglwyddiaethau, a chreodd hyn genedl oedd â rhaniadau dwfn. Er bod llawer o’r Cymry yn ffyddlon i’w harglwyddi, roedden nhw hefyd yn dioddef camwahaniaethu dan eu meistri trefedigaethol. Mae teimladau gwrth-seisnig i’w canfod ar draws llenyddiaeth Gymraeg y 14eg a’r 15fed ganrif, ac fe’u hamlygir drwy wrthryfel Owain Glyndŵr yn 1400.

Mae ysgolheictod presennol ar lawysgrifau’r Mers yn draddodiadol wedi cael ei rannu yn seiliedig ar ddaearyddiaeth Cymru a Lloegr heddiw, heb dalu sylw i’r iaith na’r cyd-destun. Mae hyn yn golygu nad yw’r cysylltiadau dwfn rhwng barddoniaeth, rhyddiaith, hanes, gwyddoniaeth a phroffwydoliaeth y Mers, gafodd eu creu ar ddwy ochr i’r ffin bresennol rhwng Cymru a Lloegr, wedi cael eu harchwilio’n llawn.

Nod yr Athro Fulton a’i chydweithwyr yw newid hynny gan ddefnyddio amrywiaeth o ddulliau ymchwil arloesol i ddod â’r arteffactau hyn at ei gilydd.

Gan ddefnyddio ymchwil archifol, mae’r tîm yn bwriadu canfod a dadansoddi dogfennau a llawysgrifau o’r rhanbarth. Byddan nhw hefyd yn defnyddio dyniaethau digidol a daearyddiaeth ddiwylliannol i greu cronfa ddata y gellir ei chwilio a chynhyrchu cyfres o fapiau ar arglwyddiaethau’r Mers, gan ddangos newidiadau dros amser.

Efallai mai’r elfen fwyaf arloesol yw bwriad yr ymchwilwyr i greu ‘prosopograffeg’ pobl y Mers, sy’n ymchwilio nodweddion cefndir cyffredin y grŵp drwy gyfrwng astudiaeth gyfunol o’u bywydau. Bydd testunau digidol, siarteri a chofnodion swyddogol y llywodraeth yn cael ei digideiddio a’u rhoi yn y gronfa ddata, gan alluogi ysgolheigion i nodi rhyngweithiadau ac i olrhain cysylltiadau rhwng pobl, eiddo a chymunedau penodol.

Ar ôl ei gwblhau, bydd prosiect yr Athro Fulton yn cynhyrchu adnodd digynsail ar gymdeithas gymhleth y Mers, ac yn darparu teclynnau arloesol i archwilio’r cwestiynau ehangach am ranbarthau ffiniol y canol oesoedd.

Crynodeb o’r prosiect ‘MOWLIT: Mers Canoloesol Cymru, c. 1282-1550: Mapio Daearyddiaeth Lenyddol mewn Ardal Ffin ym Mhrydain’, gtr.ukri.org/projects?ref=EP%2FX027880%2F1